Konutlar i\u00e7in LEED Sertifikas\u0131 (LEED for Homes) y\u0131l ba\u015f\u0131na kadar (2013) yaln\u0131zca ABD\u2019de uygulanabiliyordu ve uluslararas\u0131 olarak yaln\u0131zca se\u00e7ilmi\u015f pilot projelere veriliyordu. Ancak art\u0131k uluslararas\u0131 olarak 6 kata kadar olan b\u00fct\u00fcn konutlar bu sistem alt\u0131nda de\u011ferlendirilecek.<\/p>\n
Konutlar i\u00e7in LEED (LEED for Homes) de\u011ferlendirme sistemi, D\u00fcnya Ye\u015fil Binalar Konseyi (USGBC) taraf\u0131ndan al\u00e7ak ve orta katl\u0131 (6 kata kadar) m\u00fcstakil evler ve konutlar i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bir ye\u015fil bina de\u011ferlendirme ve sertifikasyon sistemidir. Konutlar i\u00e7in \u00f6zel olarak olu\u015fturulan bu sistem farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki konutlar\u0131 ele al\u0131r. \u00d6teki ye\u015fil bina de\u011ferlendirme sistemlerinden farkl\u0131 bir i\u015fleyi\u015f mekanizmas\u0131 olan LEED for Homes sertifikas\u0131, \u015fu ana kadar ABD\u2019de 30.000\u2019den fazla eve verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bir binan\u0131n LEED for Homes de\u011ferlendirmesine girebilmesi i\u00e7in beklenen ilk \u00f6l\u00e7\u00fct \u201cya\u015fam alanlar\u0131\u201d i\u00e7ermesidir. Tek bir aileye hizmet eden Az Katl\u0131 M\u00fcstakil Konutlar (Low-Rise Single Family Homes) i\u00e7in, birden fazla ailenin ya\u015fayaca\u011f\u0131 1 ila 3 kat aras\u0131nda de\u011fi\u015fen Az Katl\u0131 Apartmanlar (Low-Rise Multi-Family Homes) i\u00e7in ve son olarak da yine en az 2 ailenin ya\u015fayaca\u011f\u0131 4 ila 6 kat aras\u0131nda de\u011fi\u015fen Apartman (Mid-Rise Multi-Family Homes) konutlar\u0131 i\u00e7in sistemde yer al\u0131r. Dikkat edilirse, halihaz\u0131rda y\u00fcksek katl\u0131 olmayan bir\u00e7ok yeni projenin bundan b\u00f6yle LEED for Homes kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi gerekecektir. Bu asl\u0131nda \u00f6nemli bir yenilik \u00e7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de LEED denildi\u011finde akla gelen LEED New Construction art\u0131k al\u00e7ak katl\u0131 konut binalar\u0131nda kullan\u0131lmayacak ve bamba\u015fka \u00f6l\u00e7\u00fctler aranacak.<\/p>\n
Mevcut konutlar\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7inse LEED for Homes Gut Rehabilitation ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda konutlar incelenebilir. Bu sertifika, eski bir binada enerji kayb\u0131na en \u00e7ok sebep olabilecek sistemler olan HVAC, pencere ve duvar yal\u0131t\u0131m\u0131 gibi konular \u00fczerinde durarak konutlar\u0131 ye\u015fil bina olmaya te\u015fvik etmektedir.<\/p>\n
LEED for Homes y\u0131l ba\u015f\u0131na kadar (2013) yaln\u0131zca ABD\u2019de uygulanabiliyordu ve uluslararas\u0131 olarak yaln\u0131zca se\u00e7ilmi\u015f pilot projelere veriliyordu. Ancak art\u0131k uluslararas\u0131 olarak 6 kata kadar olan b\u00fct\u00fcn konutlar LEED for Homes sistemi alt\u0131nda de\u011ferlendirilecek. \u015eimdiye kadar uygulanan LEED sistemi asl\u0131nda ticari binalar baz al\u0131narak geli\u015ftirilmi\u015fti. LEED for Homes ise daha \u00e7ok konut tipi uygulamalar\u0131 de\u011ferlendirecek. \u00d6teki LEED versiyonlar\u0131na g\u00f6re bu noktada farkl\u0131la\u015f\u0131yor. Ayr\u0131ca izlenen yol olarak da farkl\u0131la\u015fan bu sistemde denetleme merkezi de\u011fil; Denet\u00e7i (Green Rater) ad\u0131 verilen uzmanlar ve bu uzmanlar\u0131n bulundu\u011fu LEED Konut Denet\u00e7isi \u00d6zel kurulu\u015flar (LEED for Homes Provider Company) taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor (1). LEED for Homes, \u00f6teki LEED sistemlerinde bulunan enerji, su, malzeme ve kaynaklar, i\u00e7 mek\u00e2n ya\u015fam kalitesi, peyzaj, lokasyon gibi ba\u015fl\u0131klar\u0131 ayr\u0131nt\u0131da konutlara ve ya\u015fam alanlar\u0131na \u00f6zg\u00fc konularda inceliyor.<\/p>\n
Konut-Ticari kar\u0131\u015f\u0131k konutlarda ise e\u011fer toplam bina kullan\u0131m alan\u0131n\u0131n %40 ila %60\u2019\u0131 konut alan\u0131 ise, LEED for Homes alt\u0131nda de\u011ferlendirilebilir. Bu noktada bina sahibinin nas\u0131l bir sertifikasyon sistemi izlemek istedi\u011fi \u00e7ok \u00f6nemlidir \u00e7\u00fcnk\u00fc LEED for Homes\u2019un i\u015fleyi\u015f mekanizmas\u0131 \u00f6teki sistemlerden olduk\u00e7a farkl\u0131d\u0131r:<\/p>\n
3 ayr\u0131 \u015fah\u0131s taraf\u0131ndan y\u00f6netilen s\u00fcre\u00e7te s\u0131ras\u0131yla Denet\u00e7i Kurulu\u015f (Provider), Denet\u00e7i (Green Rater) ve Ye\u015fil Bina Konseyi (USGBC) g\u00f6rev al\u0131r. Bu tak\u0131m \u00fcyelerine ek olarak bir Akredite LEED Konut Uzman\u0131 (LEED AP Homes), b\u00fct\u00fcn s\u00fcreci daha denetimli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctmeye yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Projeye ba\u015flamadan yerel olarak usgbc.org\/homes adresinden se\u00e7ilecek bir Denet\u00e7i Kurulu\u015f (Provider) ile s\u00fcre\u00e7 ba\u015flar. Projenin kayd\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan sonra Denet\u00e7i Kurulu\u015f (Provider), ilk andan son ana kadar s\u00fcrecin nas\u0131l y\u00fcr\u00fcmesi gerekti\u011fiyle ilgili bilgi verir, tasar\u0131m ve uygulama ekibiyle birlikte b\u00fct\u00fcnle\u015fik \u00e7al\u0131\u015fmalar yapar, al\u0131nmas\u0131 hedeflenen sertifika i\u00e7in neler gerekti\u011fini ve bu gerekliliklerin kimler taraf\u0131ndan izlenece\u011fini belirler. Evin ne kadar \u201cYe\u015fil\u201d olaca\u011f\u0131na karar verildikten sonra Denet\u00e7i Kurulu\u015f (Provider) Provider g\u00f6revi Denet\u00e7iye (Green Rater) devreder. Denet\u00e7i (Green Rater) bir \u00e7e\u015fit \u201cSaha M\u00fcfetti\u015fi\u201d gibi davranarak, ekip taraf\u0131ndan konu\u015fulan, onaylanan ve yap\u0131laca\u011f\u0131 taahh\u00fct edilen i\u015flerin sahada do\u011fru bir bi\u00e7imde uygulan\u0131p uygulanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenir. LEED AP ise s\u00fcre\u00e7 boyunca yapaca\u011f\u0131 dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetiyle, Denet\u00e7iye (Green Rater) binay\u0131 haz\u0131r hale getirir.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn checklistler ve formlar Denet\u00e7i (Green Rater) taraf\u0131ndan son haline getirildikten sonra Denet\u00e7i Kurulu\u015f (Provider) taraf\u0131ndan kontrol edilip USGBC\u2019ye teslim edilir. Ve b\u00f6ylece sertifikaland\u0131rma ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olur. S\u00fcre\u00e7 \u00f6teki de\u011ferlendirme sistemlerinden farkl\u0131 olsa da, LEED for Homes de\u011findi\u011fi konular a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermemektedir. Ancak puanlama sistemi sonucunda al\u0131nacak sertifika d\u00fczeyi \u00a0i\u00e7in yine farkl\u0131 bir uygulama vard\u0131r.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn ye\u015fil bina de\u011ferlendirme sistemlerinde \u0131srarla \u00fczerinde durulan konulardan biri olan \u201ctasar\u0131mdaki ilk \u00e7izgiden uygulamadaki son f\u0131r\u00e7a darbesine\u201d kadar istenen b\u00fct\u00fcnle\u015fik \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. E\u015fik sistemi, hen\u00fcz eskiz\/avan proje a\u015famas\u0131nda olan bir konutun gereksiz b\u00fcy\u00fck alanlar i\u00e7ermemesi, makul b\u00fcy\u00fckl\u00fckte ve kompakt olmas\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilen bir hesaplama y\u00f6ntemidir. Bina ne kadar kompaktsa e\u015fi\u011fi o kadar d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, ne kadar da\u011f\u0131n\u0131ksa e\u015fi\u011fi o kadar y\u00fckseltir. Puanlamada d\u00fc\u015fen e\u015fik, hedeflenen sertifika d\u00fczeyine binay\u0131 daha \u00e7abuk ula\u015ft\u0131r\u0131r. \u00d6rne\u011fin normalde 75 puanla \u201cAlt\u0131n\u201d alabilen bir konut -2 \u00e7\u0131kan e\u015fik de\u011feriyle 73 puanla Alt\u0131n\u2019\u0131 hak etmektedir. K\u0131sacas\u0131 konutun mimari tasar\u0131m\u0131 \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n LEED for Homes\u2019un de\u011findi\u011fi konular, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki konutlardaki ana sorunlar\u0131, ba\u015fta insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 olmak \u00fczere basit bir bi\u00e7imde \u00e7\u00f6zmeyi hedefler. Sonras\u0131nda enerji ve su tasarrufu \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131rken, konutun bulundu\u011fu arazinin ve \u00e7evresinin \u00f6zelliklerini de olduk\u00e7a dikkate al\u0131r. Sertifikan\u0131n inceledi\u011fi ana ba\u015fl\u0131klar \u015funlard\u0131r:<\/span><\/p>\n ID-Yenilik ve Tasar\u0131m LL-Konum ve Ba\u011flant\u0131lar SS-S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Arazi WE-Su Tasarrufu EA-Enerji ve Atmosfer MR-Malzeme ve Kaynaklar EQ-\u0130\u00e7 Mek\u00e2n Hava Kalitesi AE-Fark\u0131ndal\u0131k ve E\u011fitim Altensis\u2019in dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve denetleme hizmetlerini verdi\u011fi G\u00dcLNAR Zekeriyak\u00f6y Projesi bu alanda ABD d\u0131\u015f\u0131nda LEED for Homes sertifikas\u0131 alan 3. proje olmu\u015ftur. Zekeriyak\u00f6y\u2019de do\u011fayla i\u00e7i\u00e7e bir noktada yer alan G\u00dcLNAR EVLER\u0130 projesi, ad\u0131n\u0131 b\u00f6lgeye \u00f6zg\u00fc ender rastlanan g\u00fczel bir kiraz t\u00fcr\u00fcnden almaktad\u0131r.\u00a0<\/span>Proje 5 adet ikiz villadan olu\u015fmaktad\u0131r. Asl\u0131nda tasar\u0131m\u0131nda ve yap\u0131m\u0131nda bir\u00e7ok ye\u015fil stratejiyi kullanan bu proje yaln\u0131zca y\u00fcksek katl\u0131 ticari binalar\u0131n de\u011fil, m\u00fcstakil konutlar\u0131n da \u00e7evre dostu olmak ad\u0131na \u00e7ok \u00f6nemli olanaklara sahip oldu\u011funun bir g\u00f6stergesidir.<\/span><\/p>\n Not 1: Altensis bu kapsamda b\u00fcnyesinde yetkili Green Rater\u2019lar bulunduran ABD d\u0131\u015f\u0131ndaki tek firma. Yaln\u0131zca T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil, \u00e7evre \u00fclkelerde de bu kapsamdaki projelerde denetleme ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti verme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n <\/p>\n
\n(Innovation&Design)
\nBinan\u0131n b\u00fct\u00fcn tak\u0131m \u00fcyelerinin erken bir koordinasyon ve entegrasyonla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131n kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131 ve hedeflerin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in gerekli olan b\u00fct\u00fcn gerekliliklerin en iyi \u015fekilde ekip taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n onayland\u0131\u011f\u0131 bir kategoridir.<\/p>\n
\n(Location&Linkages)
\nBinan\u0131n \u00e7evre araziler, altyap\u0131lar, mahalleler, binalar ve toplu ta\u015f\u0131ma olanaklar\u0131 ile olan b\u00fct\u00fcnle\u015fikli\u011finin ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir kategoridir. Var olan altyap\u0131y\u0131 kullanmay\u0131, do\u011fal ya\u015fam\u0131 korumay\u0131 ve i\u00e7inde ya\u015fayacak insanlar\u0131n ye\u015fil alanlar, yak\u0131n hizmetler ve toplu ta\u015f\u0131ma ile daha kaliteli ya\u015famalar\u0131n\u0131 hedefler.<\/p>\n
\n(Sustainable Sites)
\nBina yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda do\u011faya verilecek zarar\u0131n en aza inmesi i\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131n\u0131, yerel bitkiler ile su tasarrufunu, \u0131s\u0131 adas\u0131n\u0131n ve zararl\u0131 b\u00f6ceklerin engellenmesini hedefler.<\/p>\n
\n(Water Efficiency)
\nYa\u011fmur suyunu ya da gri suyu yeniden kullanma ile su geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc, do\u011fru sulama teknikleri ile peyzajda su tasarrufunu, banyo ve mutfaklardaki armat\u00fcr se\u00e7imleri ile ise maksimum su tasarrufunu hedefler.<\/p>\n
\n(Energy&Atmosphere)
\nBinan\u0131n tasar\u0131m\u0131 ve se\u00e7ilen ekipmanlar ile yap\u0131lan enerji modellemesinde maksimum enerji performans\u0131 hedeflenirken ayn\u0131 zamanda iyi bir yal\u0131t\u0131m, iyi bir havaland\u0131rma, iyi pencereler, iyi bir \u0131s\u0131tma ve so\u011futma sistemi, enerji tasarruflu ayd\u0131nlatma ve beyaz e\u015fyalar, m\u00fcmk\u00fcnse yenilenebilir enerji ve zarars\u0131z bir so\u011futucu ak\u0131\u015fkan aranmaktad\u0131r.<\/p>\n
\n(Materials&Resources)
\nBina i\u00e7in sipari\u015fi verilen malzemelerin uygulama s\u0131ras\u0131nda ziyan olmamas\u0131 hedeflenirken, in\u015faatta kullan\u0131lan malzemelerin bir \u00e7o\u011funun \u00e7evre dostu olmas\u0131 beklenmektedir. Ayn\u0131 zamanda bir at\u0131k y\u00f6netimi yap\u0131larak in\u015faat at\u0131klar\u0131n\u0131n gerekli yerlere ula\u015fmas\u0131 ya da geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekmektedir.<\/p>\n
\n(Indoor Environmental Quality)
\n\u00d6teki kategorilerde yer yer de\u011finilen insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bu kategoride en \u00f6nemli yerini almaktad\u0131r. Havaland\u0131rma sistemleri i\u00e7in filtre se\u00e7imleri, karbon monoksit sal\u0131m\u0131 i\u00e7in monit\u00f6rler, banyo ve mutfaklarda fan sistemleri, in\u015faat s\u0131ras\u0131nda menfezlerin tozdan korunmas\u0131, radon gaz\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ve b\u00fct\u00fcn kapal\u0131 alanlarda kaliteli temiz hava hedeflenmektedir.<\/p>\n
\n(Awereness&Education)
\nBu son kategoride ise bina i\u015fletmeye al\u0131nd\u0131ktan sonra bina sahibi, \u00e7al\u0131\u015fanlar, evsahipleri ve hatt\u00e2 kirac\u0131lar i\u00e7in binay\u0131 tan\u0131t\u0131c\u0131 bir k\u0131lavuz haz\u0131rlanmas\u0131 istenmektedir. Bina y\u00f6netiminin de ayr\u0131ca bu konular ile ilgili e\u011fitilmesi hedeflenmektedir.<\/p>\n